ӨНӨР ЖАЙЫНДАГЫ КӨЗ КАРАШ |

КӨП ЖЕРДЕ ЖАЙЫЛГАН МИКРОПЛАТИСТИК КРИЗИСИ ДЕН СООЛУККА ЖАНА АЙЛАНА-ЧӨЙРӨГӨ

— Кандай жооп беришибиз керек?

Басмакана: MVI ECO

2026/1/9

Tакыркы изилдөөлөрүнөнЖаратылыш ресурстарын коргоо кеңеши (NRDC)Hammers ойлондурарлык чындыкты айтып берет: микропластиктер жаратылыш менен адамдын денесинин ортосундагы ар бир тоскоолдукту бузуп, күнүмдүк жашоонун дээрлик ар бир бурчуна сиңип кетти. Бул майда бөлүкчөлөр — ар бири 5 миллиметрден кичине — адамдын кан жана мээ сыяктуу негизги органдарына, ошондой эле топуракка, океандарга жана биз дем алган абага кирет. Көпчүлүгү бир жолу колдонулуучу таңгактардын, кездеме буюмдарынын жана күнүмдүк керектөө товарларынын бузулушунан же төгүлүшүнөн келип чыгат, бул глобалдык экосистемаларга кайтарылгыс зыян келтирип, биз жаңыдан түшүнө баштаган коомдук саламаттыкты сактоонун олуттуу коркунучтарын жашырат.

Глобалдык өзгөрүү:

Экологиялык жактан таза таңгактоо суроо-талабы кескин өстү

AКеректөөчүлөрдүн жүрүм-турумундагы структуралык өзгөрүү туруктуу таңгактоо үчүн суроо-талаптын кескин өсүшүнө алып келүүдө. Nielsen компаниясынын 2025-жылдагы глобалдык сурамжылоосу көрсөткөндөй, сатып алуучулардын 73% экологиялык таза материалдарга оролгон продукциялар үчүн 15-20% кошумча төлөөгө даяр — жана Европа жана Түндүк Америка рыноктору бул багытта алдыңкы орунда турат. Ата-энелер, ден соолукту чыңдоочулар, миң жылдыктар жана Z мууну азыр бренддерди тандоодо "пластиксиз, кайра иштетүүгө боло турган же компостко жарамдуу" деген факторлорду артыкчылык катары карашат. Суроо-талап өзгөчө тамак-аш жана суусундуктарга, жеке гигиена каражаттарына жана балдар буюмдарына күчтүү, бул таңгактоо чөйрөсүндө прогресс үчүн ачык-айкын багыттарды жаратат.

Эл аралык эрежелердин катаалдашуусу экологиялык жактан таза таңгакты "жакшы нерседен" сөзсүз керек болгон нерсеге айландырды. Европа Биримдигинин Таңгактоо жана Таңгактоо Таштандылары боюнча Жобосу (PPWR) Европа рынокторуна кирген бардык таңгактарды 2030-жылга чейин кайра колдонууга же кайра иштетүүгө болорун, ал эми бир жолу колдонулуучу пластмассаларды, мисалы, саман жана бычак-бычактарды колдонууга толугу менен тыюу салууну талап кылат. Калифорнияда (АКШ) Кеңейтилген Өндүрүүчүнүн Жоопкерчилиги (EPR) мыйзамдары бренддерди таңгактоо калдыктары үчүн анын жашоо цикли боюнча жоопкерчиликти алууга мажбурлайт, бул алдыңкы жеткирүүчүлөрдү экологиялык жактан таза альтернативаларга өтүүнү тездетүүгө түртөт.

Микропластика менен кантип күрөшүү керек?

3 негизги туруктуу таңгактоо чечимдери

AРыноктук суроо-талаптын жана жөнгө салуучу кысымдын өсүшүнүн фонунда, таңгактоо сектору микропластикалык булганууну түздөн-түз жоюу жана маанилүү баалуулуктарды жеткирүү үчүн практикалык, масштабдуу туруктуу чечимдерге муктаж:

1. Кайра иштетилген жана кайра иштетүүгө боло турган материалдар: булагынан микропластиктерди кесүү

Керектөөчүдөн кийинки кайра иштетилген (ПЦР) пластиктерди, өсүмдүк негизиндеги булаларды (мисалы, кант камышынын башасы, бамбук жана жүгөрү крахмалы) жана экологиялык жактан таза кагазды колдонуу таза пластикке болгон көз карандылыкты кескин түрдө азайтат — бул өндүрүштөн жана бузулуудан келип чыккан микропластиканын негизги булактарынын бири. Туруктуу таңгактоо коалициясынын 2024-жылдагы изилдөөсү ПЦР пластик бөтөлкөлөрү салттуу таза пластик бөтөлкөлөргө салыштырмалуу микропластиканын агып кетишин 40% га кыскартканын көрсөтөт. Patagonia жана Unilever сыяктуу бренддер айрым продукция линияларын 100% ПЦР таңгагына өткөрүп, тармакта эталон коюп, кайра иштетилген материалдарды кабыл алууга туруктуу суроо-талапты жогорулатуу менен алдыңкы орунда турушат.

2. Компосттолуучу таңгактооКайра иштетүү кыйын болгон сценарийлер үчүн эң жакшы чечим

Полилактик кислота сыяктуу компосттолуучу материалдар(ПЛА)), полигидроксиалканоаттар (ПГК), буларкайра иштетилген пластик таңгактоотабигый же өнөр жайлык компосттоо шарттарында микропластиктерди чыгарбастан толугу менен ажырайт. Алар азык-түлүк контейнерлери, жаңы азык-түлүктөрдү жеткирүү этикеткалары жана бир жолку колдонулуучу идиш-аяктар сыяктуу кайра иштетүү кыйын болгон максаттарда колдонууга идеалдуу. Европада Carrefour жана Tesco сыяктуу ири чекене сатуучулар катуу эрежелерди киргизишкен: жеткирүүчүлөр жаңы буюмдар үчүн компосттолуучу таңгакты колдонушу керек. Бул саясаттык дивиденд компосттолуучу материалдарды изилдөө, иштеп чыгуу жана кабыл алуу үчүн ачык өсүү жолун ачат.

3. Кайра колдонулуучу таңгактоо системалары: айланма экономика циклин түзүңүз

"Чогултуу-тазалоо-кайра колдонуу" принцибине негизделген тегерек таңгактоо моделдери бир жолку колдонулуучу калдыктарды түп-тамырынан жок кылып, микропластикалык булганууга узак мөөнөттүү чечим сунуштайт.MVI Экопакетидүйнө жүзү боюнча чекене сатуучулар менен өнөктөштүктө азык-түлүк жана күнүмдүк керектелүүчү буюмдар үчүн кайра колдонулуучу таңгактарды жеткирүү менен бирге, белгилүү бир муктаждыктарга ылайыкташтырылган чечимдерди иштеп чыгат. Бул ыкма калдыктарды азайтып гана тим болбостон, айланма экономикага карай глобалдык умтулууга да шайкеш келет.

Таңгактоодон тышкары:

Туруктуу өнүгүү үчүн экологиялык толкунга түшүңүз

TМикропластикалык булгануудан улам пайда болгон глобалдык экологиялык төңкөрүш таңгактоо тармагын өзгөртүп жатат. Туруктуулукка артыкчылык берүү, эрежелерди сактоо жана рыноктун муктаждыктарына көңүл буруу менен гана – ошол эле учурда туруктуу чечимдерге инвестицияларды тереңдетүү менен – биз бул трансформациядагы мүмкүнчүлүктөрдү пайдаланып, глобалдык экологиялык кризисти таңгактоо тармагындагы оң өсүштүн катализаторуна айландыра алабыз.

Микропластиктин таасирин азайтуунун 10 жолу

(NRDCнин “Микропластикалык цунами” боюнча кыскача баяндамасынан)

Bбоюнча колдонулганNRDCакыркы кыскача баяндамасы, "Микропластикалык цунами,"Керектөөчүлөр өздөрү жана үй-бүлөлөрү үчүн микропластиктин таасирин чектөө үчүн төмөнкү практикалык кадамдарды жасай алышат:

Бөтөлкөдөгү суунун ордуна крандагы сууну тандаңыз.
Микротолкундуу меште эч качан пластик идиштердеги тамакты ысытпаңыз.
Үйүңүздөгү пластик идиш-аяктарды кайрадан карап чыгыңыз.
Килемдер, эмеректер жана кийимдер үчүн табигый булаларды тандаңыз.
Чайды жакшы көрөсүзбү? Мүмкүн болсо, пластик чай баштыкчаларынан алыс болуңуз.
Кайра колдонулуучу чөйчөктү өзүңүз менен ала келиңиз (биопластикалык варианттарды колдонбоңуз).
Балдар үчүн пластик бөтөлкөлөрдөн алыс болуңуз.
Жабышпаган идиш-аяктарыңызды кайра карап чыгыңыз (көптөрүндө жашыруун пластиктер бар).
Прокладкалар жана тампондор сыяктуу этек кир үчүн каражаттардагы жашыруун пластиктерден сак болуңуз.
Микропластиктерди атайылап камтыган жеке гигиена каражаттарынан алыс болуңуз.

Кичинекей өзгөрүүлөр кошулуп жатат. Күнүмдүк адаттарды тууралоо жана туруктуу таңгактоону колдоо менен, баарыбыз микропластикалык кризисти ооздуктоого салым кошо алабыз.

ТОЛУК ЧЫГАРЫЛЫШТЫ ЖАНА КЕРЕКТӨӨЧҮЛӨР ҮЧҮН ЖОЛ КӨРСӨТМӨНҮ ОКУҢУЗ